KOLEKCIJA Damnjanović, u našoj sredini poznata po tome što baštini oko sto pedeset radova Radomira Damnjanovića Damnjana (1935- 2025), iz svih njegovih razvojnih faza, od slika, preko negativa, video zapisa do dokumentacije akcija i performansa, večeras od 18 časova u Galeriji ULUS, u Knez Mihailovoj, predstaviće jedan drugi segment svoje delatnosti: slike i crteže Marka Čelebonovića (1902-1986).
Prema rečima Dejana Damnjanovića, biće izloženi radovi iz poslednjeg perioda stvaralaštva Marka Čelebonovića, koji se označavaju kao njegova bela faza. Kako objašnjava Damnjanović, koji prevashodno sakuplja dela iz ovog stvaralačkog perioda jednog od najznačajnijih srpskih slikara sredine 20. veka, u delima preovlađuju svetli valeri, bela boja i velike, čiste površine.
– Njegov opus ovom okolnošću prelazi u ravan duha ili "čistog duha" u okviru koga delo, dramatično pojačavajući svoju simboličku i semantičku dimenziju, u izvesnom smislu postaje putokaz za meditaciju, svojevrsna ikona u metafizičkom značenju ovog pojma – piše Damnjanović u tekstu "Par asocijacija o Marku Čelebonoviću", koji prati postavku. – Oslobađanjem od suvišnog kolorita, ali i opterećujućeg sadržaja, Čelebonović nam sugeriše kao jedini put koji nam preostaje poniranje ili utonuće u duhovnu ravan.
– Čelebonović svojim oslobođenjem od forme i svođenjem sadržaja slike na najmanju moguću meru, svojom belom i poslednjom fazom, podvlači svoj iskaz i donosi odluku o iskoraku od relativnog koje je uvek predmet debate, ka istinskom koje nadilazi binarnu, ergo – polemici podložnu verziju stvarnosti – zaključuje Damnjanović.
Član Pokreta otpora
TOKOM Drugog svetskog rata 1942.godine, Marko Čelebonović se pridružio francuskom Pokretu otpora. Kao komandant Mavarske brigade 1944. učestvovao je u oslobađanju južne Francuske. Na kraju rata bio je na funkciji oficira za vezu pri savezničkom štabu generala Ajzenhauera. Onda se 1947. godine preselio u Beograd, gde je predavao na Akademiji likovnih umetnosti narednih 12 godina, uz pauzu tokom koje boravi u Parizu kao diplomata.
U Parizu stariji brat Čelebonović, međutim, upisuje i vajarski odsek na Akademiji Grand Šomije kod profesora Antoana Burdela, kada upoznaje i slikarku iz Švajcarske Verenu Vajlenman, sa kojom se ženi i od 1925. seli u Sen Trope na jugu Francuske. Uz nekoliko prekida tu će ostati do kraja života. Prvu samostalnu izložbu, međutim, imao je u rodnom gradu, uoči Drugog svetskog rata, 1937. u Umetničkom paviljonu "Cvijeta Zuzorić".
Potom je više puta samostalno i grupno predstavljao radove, kako u Srbiji, tako i u Francuskoj. Dobitnik je velikog broja domaćih i međunarodnih priznanja i nagrada. Bio je član grupa "Oblik", "Dvanaestorica" i "Samostalni", kao i član Srpske akademije nauka i umetnosti. Preminuo je 23. jula 1986. godine u Sen Tropeu.